Nieznany pomnik radziecki z okresu po 1945 roku

Nieznany pomnik radziecki z okresu po 1945 roku

W zbiorach Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu znajduje się opublikowane tylko w jednym miejscu zdjęcie radzieckiego pomnika. Powstaje pytanie, co on upamiętniał?

Autorem zdjęcia ze zbiorów muzealnych jest Władysław Wiśniewski. W opisie, napisano, że fotografia przedstawia "groby poległych żołnierzy z cmentarza przy latarni przeniesione na Cmentarz w Zieleniewie, 1963"1. Osoba tworząca opis, prawdopodobnie przepisała to, co wpisywano na pozostałe zdjęcia dotyczące Cmentarza Wojennego w 1963 roku. Oznacza to, że nie można być pewnym ani daty, ani opisu.

Zdjęcie zostało wykorzystane tylko w jednej znanej publikacji, "Księdze Poległych" H. Kroczyńskiego. Podpis do ilustracji w języku rosyjskim jest następujący: "Jeden z masowych grobów żołnierzy radzieckich z pierwszych lat wojny"2. Powstaje jednak pytanie, czy jest to pomnik na Cmentarzu Wojennym w Kołobrzegu? Patrząc na zieleń znajdującą się za monumentem, zauważyć trzeba, że podobna rosła na kołobrzeskiej nekropolii. Jednak na żadnym innym zachowanym zdjęciu z Cmentarza Wojennego w Kołobrzegu nie widać takiego obiektu. Z zachowanej dokumentacji rosyjskiej kołobrzeskiego cmentarza wynika, że "pomnika nie ma"3.

Nie jest jednak wykluczone, że po pierwszych ekshumacjach taki monument faktycznie istniał. Byłoby to kolejne upamiętnienie żołnierzy radzieckich w sposób odrębny, niż żołnierzy polskich. Tak było w Kołobrzegu, gdy żołnierze radzieccy mieli aż dwa dedykowane monumenty, a Polacy tylko obiekt w Parku 18 Marca, gdzie w dodatku nie pojawiała się narodowość żołnierzy polskich, tylko zwrot "bohaterom" (zobacz).

O tym, że był to jednak pomnik, który znajdował się w Kołobrzegu, może świadczyć jedna z szarf na wiązance kwiatów, złożona z prawej strony monumentu: "Pamięci Bohaterom, Żołnierze J.W. 2527". Numer jednostki tu 34 Pułk Artylerii Lekkiej, który do Kołobrzegu trafił w 1948 roku4. Oznacza to, że jest to wieniec złożony przez żołnierzy tej jednostki w lub po 1948 roku (od 1951 roku 34 Pułk Artylerii Haubic).

Powiększenie zdjęcia pozwala na próbę odczytania tekstu tylko w nieznacznym stopniu. Pojawia się tam słowo pułkownik, Pietrowicz, twierdza, bohater, a wreszcie czytelna jest data: 18, środek nieczytelny, 1945. Żaden pułkownik Pietrowicz nie znajduje się na rosyjskiej liście żołnierzy biorących udział w walkach o Kołobrzeg. Na tej podstawie nie udało się rozstrzygnąć treści zawartej na monumencie.

Pomnik mógł zostać rozebrany do 1963 roku, gdyż o marca tego roku gotowy był "Pomnik Chwały", upamiętniający poległych żołnierzy Wojska Polskiego i Armii Czerwonej autorstwa Wiktora Tołkina. W każdym razie, na żadnej innej ilustracji tego monumentu radzieckiego ani wcześniej, ani później nie da się odnaleźć.

Robert Dziemba

Przypisy:
1 FI - 453, ze zbiorów Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu.
2 Hieronim Kroczyński, Kołobrzeska Księga Poległych, Wydawnictwo Kamera, Kołobrzeg 2005, s. 101.
3 Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej) żołnierzy, jeńców wojennych i obywateli Z.S.R.R. poległych na terenie POLSKI, [w:] rosyjski zespół archiwalny "OBD Memorial", s. 2.
4 Robert Dziemba, Historia Kołobrzegu po 1945 roku, Wydawnictwo Kamera, Kołobrzeg 2019, s. 114.

Administratorem danych osobowych jest Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu www.muzeum.kolobrzeg.pl.
Jednocześnie informujemy że zgodnie z rozporządzeniem o ochronie danych osobowych przysługuje ci prawo dostępu do swoich danych, możliwości ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania w zakresie wynikającym z obowiązującego prawa..

Copyright © 2022-2024 Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Wszelkie prawa zastrzeżone.