Bój o Kołobrzeg w sztuce socrealistycznej

Bój o Kołobrzeg w sztuce socrealistycznej

Artyści tworzyli różne dzieła o tematyce wojskowej. Okres PRL sprzyjał, ze względów ideologicznych, tworzeniu sztuki opiewającej szlak bojowy 1 Armii Wojska Polskiego. Nie zabrakło na nim Kołobrzegu.

W Kołobrzegu, w przestrzeni publicznej tematyka boju o miasto i jego prezentacji w sztuce, sprowadza się do prezentowanego w Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu monumentalnego obrazu Stefana Garwatowskiego "Kołobrzeg 1945, ostatni bój". To dzieło zdominowało przedstawienia kołobrzeskiego marca. Tymczasem, artyści wykonali o wiele więcej prac. I nie chodzi tu tylko o dzieła pomnikowe, jak Pomnik Zaślubin Polski z Morzem Wiktora Tołkina czy Pomnik Sanitariuszki Adolfa Cogiela, które są powszechnie znane. Na przestrzeni lat powstały także inne dzieła, które dziś są zapomniane i rzadko, jeśli w ogóle prezentowane w przypadku tematyki boju o Kołobrzeg. Kilka z nich można znaleźć w albumie pt. "Portret Wojska", który ukazał się w 1983 roku.

Ilustracja wprowadzająca to obraz Władysława Gościńskiego "Zdobycie portu w Kołobrzegu", olej, 140x200 cm. Przedstawienie prezentuje port, zniszczone statki, nawet okręt wojenny. Wybuchy, pożary, które zakrywają znajdującą się z prawej strony latarnię morską. Problem w tym, że to scena przedstawiająca wydarzenia z 18 marca, natomiast prezentowana latarnia została zbudowana później i odsłonięta 11 listopada 1945 roku. Niestety, to przedstawienie ma niewiele wspólnego z historią.

Kolejny obraz, prezentowany już poniżej, to "Zajęcie Kołobrzegu" autorstwa Władysława Gościmskiego (olej na płótnie, 130x200 cm, 1979 r.). Artysta być może odwzorował jakieś miasto, ale na pewno nie jest to Kołobrzeg. Nawet widoczna linia kolejowa nigdzie tu tak nie przebiega. Nie było tu również wkroczenia wojska, nie było zajęcia miasta, było zdobycie, w dodatku bardzo krwawe. Jest to typowe socrealistyczne dzieło batalistyczne, w którym zresztą autor gustował.

Kolejne dzieło sztuki to obraz Stefana Garwatowskiego "Kołobrzeg zdobyty" (olej, 180x175 cm, 1978 r.). Tu trzeba doszukiwać się pewnych elementów i nawiązań, wręcz plakatowych. Widać więc prawdopodobnie nabrzeże, kanał portowy, a na nim rozwalony sprzęt wojskowy i wagony kolejowe. Poniżej, w wodzie, zatopiony statek (okręt?) i spływająca flaga ze swastyką.

Kolejny zestaw prac dotyczy zaślubin z morzem. Mamy tu linoryt Maksymiliana Stocha z 1977 roku oraz gobelin Moniki Piwowarskiej z 1978 roku (160x125 cm). Scena jest tu oczywista i nawiązuje nie do wrzucanego pierścienia przez kaprala Franciszka Niewidziajłę, tylko trzech żołnierzy z pepeszami, maczającymi polską flagę w falach Bałtyku.

Ostatni przykład sztuki związanej z bojem o Kołobrzeg, to rzeźba granitowa Alfonsa Karnego z 1980 roku, przedstawiająca sanitariuszkę. Nawiązanie jest oczywiste, a data nieprzypadkowa, gdyż w 1980 roku odsłonięto w Kołobrzegu Pomnik Sanitariuszki.

Dzieł związanych z walkami o Kołobrzeg jest oczywiście więcej. To, co możliwe, stara się gromadzić Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Prezentowana sztuka była własnością Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego. Warto jednak podkreślić, że w okresie po 1989 roku dzieł sztuki, poza sztuką cmentarną, omawiających bój o Kołobrzeg, powstało bardzo mało.

Robert Dziemba





Administratorem danych osobowych jest Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu www.muzeum.kolobrzeg.pl.
Jednocześnie informujemy że zgodnie z rozporządzeniem o ochronie danych osobowych przysługuje ci prawo dostępu do swoich danych, możliwości ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania w zakresie wynikającym z obowiązującego prawa..

Copyright © 2022-2024 Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Wszelkie prawa zastrzeżone.